Eyüp YAYLACI

Zırh çeliklerinin askeri ya da sivil uygulamalarda kullanılabilmesi için balistik özelliklerinin önceden belirlenmesi önem arz etmektedir. Balistik özelliklerin belirlenmesinde: NATO açısı, referans atış, V₅₀ hızı, şahit levha, delici ve benzeri çok sayıda farklı kavramdan oluşan bir zırh terminolojisinin kullanımı söz konusudur.

Zırh testlerini icra edebilmek ve üretilecek bir zırhta test sonucunda zırh plakalarından beklenen hususlar hakkında aynı anlayışa gelebilmek maksadıyla zırh test terminolojisi hakkında aşağıda belirtilen başlıklar altında bilgi verilecektir.

Nato açısı : Atış istikameti ile zırh yüzeyinin normali arasındaki açıdır. x-ekseninin y-eksenini dik olarak kestiği noktada oluşan açı testlerinde 0° olarak tanımlanmaktadır (Şekil 1)

Şekil 1. Nato açısının şematik gösterimi.

Referans atış : Kimyasal ve kinetik enerjili mühimmatların, delme derinliklerini bulmak maksadıyla Haddelenmiş Homojen Zırh (RHA-Rolled Homogenous Armor) üzerine yapılan atıştır (Şekil 2).

Şekil 2. Referans atışın şematik gösterimi.

Tank üzerine atış : Kimyasal enerjili mühimmatla sehpa üzerinden statik ateşleme, kinetik enerjili mühimmatla namlu kullanılarak dinamik ateşleme yapılmaktadır.

Balistik hedef üzerine atış : Tankın ateş yapılacak yüzeyini 1/1 temsil eden modül üzerine yapılan atıştır.

Yarı sonsuz hedef üzerine atış : Kinetik enerjili mühimmat ile mühimmatın delme kabiliyetinden daha kalın RHA üzerine yapılan atıştır (Şekil 3).

Şekil 3. Yarı sonsuz hedef üzerine atışın şematik gösterimi .

Yarı sonsuz hedef üzerine atış sonrası, delme derinliğinin hesabı için kullanılan yöntem için örnek bir atış sunulmuştur. Mühimmat gerçekte 25 cm delmiş; bu uzunluğa mühimmat çapı ilave edilerek gerçek delme derinliği bulunmuştur (Şekil 4).

Şekil 4. Yarı sonsuz hedef üzerine atış sonrası, delme derinliğinin hesabı için kullanılan yöntem için örnek bir atış

Sapma açısı: Merminin ekseniyle patlayıcı başlığın hız vektörü arasındaki herhangi bir değişmeyi tanımlamak için kullanılmıştır. Tüm sapmalar açılarda ister tek isterse de çok plaka dizilerinde olsun sapma açısı 1 derecedir. Sınırı aşan bir sapma açısına sahip olan ve kısmi bir tahribatla sonuçlanan her mermi geçersiz sayılacaktır. Delinmeler sapma açısına bakılmaksızın geçerli kabul edilmektedir (Şekil 5).

Şekil 5. Vuruş esnasında sapma açısının şematik gösterimi.

Uygun bir vuruşun tanımı: Kinetik enerjili bir mermi sadece merminin hadefte açtığı oyuğu çevreleyen tahrip bölgesi ile levhanın son noktası arasında en azında iki mermi çapı varsa bu takdirde uygun bir mermi olarak kabul edilebilir. Belirgin tahribat, şekil bozukluğu, renk değiştirme, dökülme vb. içerir (Şekil 6.).

Şekil 6. Uygun vuruşu ifade eden şematik bir gösterim

Boşluklu imla hakkı test atışları, en az üç veya tercihi olarak en az beş atışın aynı koşullar altında yapılması şeklinde rapor edilmelidir. Normal olarak bir toptan ateşlenen boşluklu imla mermisi aşırı sapmalar için eğer sapma 2 dereceden fazla ölçülmüşse atım geçersiz sayılır. Eğer merminin açtığı oyuğun sonu ile plakanın sonu arasında en az 75 mm varsa bu durumda boşluklu imlanın ateşlenmesi başarılı sayılır ve bu kriter hedefte yer alan tüm plakaların her iki yüzüne de uygulanır (Şekil 7.).

Şekil 7. Boşluklu imlanın başarılı sayılmasının şematik gösterimi.

Şahit levhası : Atış yapılacak zırhın arkasına belirli bir mesafede olacak şekilde yerleştirilen genellikle alüminyum veya RHA’ dan yapılmış bir plakadır.

Uzun çubuklu delici : Delicinin boyunun, çapa oranının 5′ den fazla olduğu kinetik enerjili mühimmatlara verilen isimdir.

Meyil açısı : Mühimmatın zırha çarpma anında zırh normaline göre yaptığı açıdır. Zırha dik olarak atılan mühimmatın meyil açısı 0°’ dir (Şekil 8).

Şekil 8 Meyil açısının şematik gösterimi.

Haddelenmiş homojen zırh (RHA) : MIL-A-12560 dokümanında belirtilen özelliklerde üretilmiş zırh çeliğidir.

Kaynaklar

1. “Hafif Silahlara Karşı Preslenerek Ve Preslenmeden Üretilen Yüksek Yoğunluklu Polietilen (Uhmw-Pe) Zırh Plakalarının Terminal Balistik Özelliklerinin İncelenmesi” Can Candan K.K.Tek.Ve Prj.Ynt.D.Bşk.Lığı, Ankara, Türkiye 2007

2. “Zırh Çeliklerinin Fiziksel Metalurjik Esaslar Doğrultusunda Geliştirilmesi Ve Karakterizasyonu” Metalurji Müh. Ş. Hakan Atapek, Kocaeli 2006

Eyüp YAYLACI

Yorum Giriniz